Güzün rengi Güzeldere

Güzeldere Şelalesi’ni, yaylaları ve Efteni Gölü’nü gezmenin en görkemli zamanıdır sonbahar.

Su sesi… Dağların tepelerinden inen, kayalara çarparak uğuldayan, derin vadilerden salınarak akan, insanın ruhunu tazeleyen suyun sesi.
Rüzgâr sesi… Tepeleri yalayarak ormana inen, yaprakları okşayarak yayılan, yorgun yeşilin, güz kızılının kokusuyla yoğrulmuş rüzgârın sesi.
Kuş sesi… Göç yoluna çıkanlarla onları uğurlayanların birbirine karıştığı kuşların sesi.
Güz kokusu… Sarının, kırmızının tonlarına bürünmüş her yapraktan dağılan hüznün kokusu.

Suyun, rüzgârın ve seslerin yoğrulduğu eşsiz doğa parçası, Güzeldere.

Sonbaharın en renkli gününde derin vadinin devasa kayalıklarından adeta püsküren suyu, Güzeldere Şelalesi’ni seyre dalmıştım. İnsanın içinden derdi, tasayı alıp giden billur renkli su zerrecikleriyle zihnim boşalmıştı adeta. Kızıla çalmış kayın yaprakları uçuşuyordu vadide. Suya düşen yapraklar Mevlevi dervişleri gibi semah dönüyordu suyun oluşturduğu göletlerde.

Düzce’nin Elmacık Dağları’ndan çıkan kaynak suları birleşerek birbirinden güzel dereler oluşturur. Bu derelerin en güzelidir ismiyle müsemma Güzeldere. Vadiyi çevreleyen ormanlar her mevsim en hoş renklerini yansıtır. Kışın beyaz sessizlik kaplar her bir yanı. İlkbaharda taze yeşilin, eflatun komarların (ormangülleri) ahengine bürünür. Yazın koyu bir yeşil hakim olur dağlara. Ya sonbaharda? Kayınların, gürgenlerin kırmızısı, ıhlamurların sarısı, güze direnen çalıların yeşili birbirine karışır sonbaharda. Güzeldere’nin en görkemli zamanıdır sonbahar…

DAĞLARIN BALKONUNDA
Elmacık Dağı’ndan çıkan küçük dereler birbirinden güzel yaylaları dolaşır. Ahşap kokuların sindiği Hira, Pürenli, Kızık, Balıklı ve Derebalık yaylalarından usul usul akan dereler kilometrelerce kat eder ormanları. Kah kanyonlara dalar, kah düzlüklerde salınır. Ormanlara hayat bahşeder. Öyle gürdür ki bu ormanlar, yaz aylarında koyu yeşile büründüğü vakit gece karanlığını andırır kuytuları. Görkemli kayın ağaçlarının karaltılarında geyikler, karacalar dolaşır.

On sekizinci yüzyılın başlarında keşfedilmiş bu bakir ormanlar. İstanbul’dan Anadolu’ya ulaşan kervan yolları geçermiş dağların arasından. Osmanlı donanmalarının inşa edildiği Kocaeli tersaneleri için gerekli keresteler de bu ormanlardan kesilen ağaçlardan elde edilirmiş. Zorlu dağ yollarından Güzeldere ve diğer derelerin oluşturduğu Efteni Gölü’ne indirilen ağaçlar buradan Melen Çayı’na taşınırmış. Binlerce kütük su bentleriyle derinleştirilen nehir yatağından Karadeniz sahiline dek ulaştırılırmış. O zamanlar Düzce Ovası’nı kaplayan devasa bir gölmüş Efteni Gölü. 1918 yılındaki verilere göre 67 kilometrekarelik bir alanı kaplayan, Subasar Ormanları’nı da içeren capcanlı bir göl olan Efteni civarında bol yaban hayvanı yaşarmış. Öyle ki buradaki yaban hayvanlarının avlanması ihaleye çıkar, elde edilen gelir hazinedeki açıkların kapatılmasında kullanılırmış. Gölde envai çeşit kuş, bol balık da varmış. Lakin sıtma mikrobu taşıyan sivrisinekler de pek çokmuş. O zamanlar sıtma korkulan bir hastalık olduğundan halk Güzeldere ve Efteni Gölü civarına pek yerleşmemiş. Ancak ılıman iklimi nedeniyle kışları kullanılırmış civardaki birkaç yerleşim alanı. Ancak tarım alanları açmak için Efteni Gölü ve bataklıklar ne yazık ki yok edilmiş. Ne yaban hayvanı kalmış, ne kuşlar, ne Subasar Ormanları, ne bataklıklar. Son yıllarda göl, yaban hayatı koruma sahası ve kuş cenneti ilan edildi ve tekrar genişletme çalışmaları yapılmaya başlandı. Ayakta kalabilen küçük sulak orman alanlarında tiz sesli mandalar, gür sesli inekler yaşıyor artık. Geyiklerin yerini onlar almış.

SEVDANIN İSMİ EFTELYA
Efteni Gölü hakkında birçok efsane anlatılmakta. Bunlardan en ilginci, Bizans prensesi Eftelya ile ilgili olanı. Zaten gölün isminin de Eftelya’dan geldiği söyleniyor. Rivayet o ki, Efteni Gölü’nün ucu ufka dayandığı zamanlardan birinde Bizans ordusu savaştan dönerken gölün kıyısındaki alanda konaklamış. Yolda amansız bir hastalığa tutulan prenses Eftelya’nın ellerinde ve yüzünde yaralar çıkmış. Bu konaklama esnasında göl kıyısında yerden çıkan sıcak sularla banyo yapan prensesin tüm yaraları ertesi sabaha iyileşmeye başlamış. Bunu gören Bizans imparatoru hemen bir hamam inşa edilmesi emri vermiş. Prensesin yanına doktor ve yardımcılarını bırakıp ayrılmışlar. Yaraları iyileşen prenses göl üzerinde sandal sefası sürerken karşı kıyıda yaşayan bir Osmanlı Beyi’ne vurulmuş. Karşılıklı olarak birbirlerini ziyaret etmeye başlamışlar. Ve bu ziyaretler bir gün prensesin kayığının gölde batması ve prensesin ölümüyle sonlanmış. O gün bugündür gölün adı Efteni kalmış.

Efsanenin gerçekliği tartışılsa da Gölyaka’da yüzlerce yıldır çalışan bir küçük kaplıca bulunuyor. Kaplıca etrafında bir pansiyon da mevcut. Yüzlerce kuşun uçuştuğu Efteni Gölü’ne nazır kaplıcanın sularının romatizma ve cilt hastalıklarına iyi geldiği söyleniyor.

Yüzlerce yıldır kereste için ağaç kesilen Güzeldere ormanlarında kesim hâlâ devam ediyor. Düzce’deki orman sanayisinin hammaddesi de buradan sağlanıyor. Orman yollarından inen dev kayın ağaçlarını taşıyan kamyonların gıcırtısı, arı vızıltısını andıran derinlerden gelen motorlu testere sesleri pek eksik olmuyor. Zümrüt yeşili halı gibi dağları kaplayan ormanlardan bir yıldız gibi kayıp yok olan ağaçlar büyük bir gürültüyle devrilip dağlarda yankılanıyor.

Güzeldere Şelalesi çevresinde bundan yüz yıl öncesinde temizlenen ormanlık alanlara fındık ağaçları dikilmiş. Çevre halkının en büyük geçim kaynağı da fındık üretimi. Ek olarak küçük, mis kokulu meyvelerinden reçel yapılan yaban çileği tarlaları da göze çarpıyor. Civar köylerin çoğu Kafkas göçmenlerinden oluşuyor. Bir zamanlar bu zengin ormanlık alanlarda insan izine rastlanmazken zamanla artan nüfus, köylerin bölünerek daha yukarılarda mahalleler açılmasına ve yeni köy oluşumlarına neden olmuş.

Güzeldere Şelalesi’nin bulunduğu alan günümüzde mesire yeri olarak kullanılıyor. Özellikle hafta sonları kalabalık gezgin gruplarını ağırlayan şelale çevresi, yaylalar ve Efteni Gölü sonbahar aylarının tadını çıkarmak isteyenler için güzel bir fırsat.

Güzeldere

Nasıl gidilir : İstanbul tarafından gidenler; Hendek çıkışından TEM’den ayrılın. Ankara tarafından gelenler için; Düzce çıkışından TEM`den ayrılın. Gölyaka’ya ulaşın. Gölyaka`nın içinde “Güzeldere” tabelalarını takip edin.

Güzeldere Mesire Yeri ve şelalesi Düzce’den 18, Gölyaka’dan ise 11. km. uzaklıkta. Hafta sonları oldukça kalabalık olan kamp ve piknik alanına binek otolarla gelinebiliyor. Geldiğinize de değiyor.

Güzeldere Şelalesi için 120 m. yükseklikteki blok kayaların üzerinden dökülen bir nehir demek daha uygun olacak. Şimdi gözünüzün önüne kaleden kaleye 110 m. olan bir futbol sahasını getiriniz. Bunun üzerine 10 m. daha ilave edip dikine çevirin. Tam karşınızda akan bu nehrin döküldüğü tabanına ahşap basamaklarla inmeye başlıyorsunuz. Karşınızda koşarcasına, biraz da tepinerek akan sular içinizde bir coşku uyandırıyor. Şelale ve şelaleyi besleyen yan suların akış sırasında çıkardıkları sesler zihninizi meşgul eden sorunları unutturuyor, doğanın bu muhteşem güzelliğine teslim oluyorsunuz. Türkiye’de gördüğünüz diğer şelalelerle mukayese yapıyorsunuz, hep kazanan estetiği ve hacmiyle, Güzeldere Şelalesi oluyor!

Göze sığmayan şelaleler topluluğu nereye bakacağınızı şaşırtıyor. Her anı, her saniyeyi, her yeri fotoğrafla dondurmak isterken, kendinizi doğanın tam kalbinde hissediyorsunuz. Böylesi güzel bir şelaleyi görmekle kendinizi farklı ve Suları takip etmekten yorulan gözleriniz kapanmak istiyor, açıkçası uykunuz geliyor fakat iştahınız baskın çıkıyor acıkıyorsunuz.

Şelale girişinde geniş bir çim alan, çevresinde ağaçlıklar altında piknik masaları, çadır yerleri, araç park yerleri, bir büfe ve turizmi bilen bir işletmecinin elinin değdiği belli olan, temiz, oturulabilir bir kır lokantası.

Çevrede görebileceğimiz bir başka doğa harikası ise Karagöl. Çevresini kayın, gürgen ağaçları orman gülleri ile çevrili gölü görünce ister istemez define bulmuş gibi seviniyorsunuz. Doğanın kalbinde saklanmış bu gölün yüzeyi kuru yapraklarla, kıyıları önce sazlar, sonra orman gülleri ile kaplı.
İçinden akustikle çevreye yayılan kurbağa sesleri arasında gezinizi tamamlıyorsunuz.

Daha ilerde Pürenli Yaylası ile Hira Yaylası var. Bir de Orman İşletme Müdürlüğü’ne ait misafirhane hizmete açık.

Efteni

Nasıl gidilir : İstanbul tarafından gidenler; Hendek çıkışından TEM’den ayrılın. Ankara tarafından gelenler için; Düzce çıkışından TEM`den ayrılın. Gölyaka’ya ulaşın. Gölyaka`nın içinde “Güzeldere Şelalesi” tabelalarını takip edin. Güzeldere Şelalesine 10 km kaldığını gösteren tabelayı görünce, Güzeldere’ye sapmayıp düz devam edin. Kısa bir süre sonra solunuzda göl görünecek.

Efteni’ye gölden ziyade bataklık demek daha doğru olur. Gölün içinde kalmış ağaçlar ve çeşit çeşit su çiçekleri çok güzel bir manzara oluşturuyor.

Gölün bazı yerlerinde ortalara kadar yürüyebilmenizi sağlayan patikalar var. Bizim gitiğimiz mevsimde (yaz başı), ağaçlardan dökülen polenler yer yer gölün üstünü bembeyaz kaplamıştı.

Efteni Gölü Güzeldere Şelalesi’ne oldukça yakın. İkisini de aynı günde gezebilirsiniz. Üstelik Güzeldere yoluna tırmanmaya başladıktan bir süre sonra, yukarıdan göl manzarası seyredebilirsiniz.

Gölyaka

Yaylalar, göller, şelaleler, kaplıca, kuşlar, ormanlar ve daha neler neler…

İstanbul’un ensesinde, Bolu`nun gölgesinde yıllarca beklemiş ve nihayet kendini göstermeye başlamış gizli bir cennet olan Düzce ilinin Gölyaka ilçesindeyiz.

Gezi boyunca nasıl olmuş da bugüne dek kendini bu denli, saklamış dedirten ilçenin cennetten farksız olan doğası inanılması güç, zamana sığmayan, görmeye, doyulmayan güzellikler sergiliyor. Gölyaka ve çevresinde gezi turumuza başlıyoruz. Gezi boyunca upuzun bir şelale olan Güzeldere, özlenen atmosferi, gölleri, göletleri, havası, doğası ile Kardüz Yaylası, bir kuş cenneti olan Efteni Gölü çeşitli sürprizler hafızamızda iz bırakacak.